Commissie Waterveiligheid en Waterkwantiteit

Betreft de aanvraag en onderbouwing voor het verhogen van het krediet van het project Gemaal Kromme Rijn te Wijk bij Duurstede.

De Commisie Waterveiligheid en Waterkwantiteit besluit tot doorgeleiding van de besluitnota verhoging krediet Gemaal Kromme Rijn (DM2089322) inclusief bijlage 1 Toelichting Definitief Ontwerp (DM2089409), bijlage 2 Toelichting Financiële ontwikkelingen (DM2089424), bijlage 3 Toelichting Herijking alternatieven (DM2091275) en bijlage 4 Kostennota DO (DM2091276) naar het algemeen bestuur van 8 juli 2026.

Het algemeen bestuur besluit:

• In te stemmen met het verhogen van het benodigde krediet met € 14 miljoen naar een totaal van € 29 miljoen voor de planuitwerkingsfase en realisatiefase.

Het is niet langer mogelijk om de ambities van álle opgaven binnen de huidige grenzen van het watersysteem te realiseren. Daarom moeten we keuzes maken. Het college vraagt de commissie om richting te geven aan de verdere uitwerking van de Strategie Wateroverlast.

De huidige Strategie Wateroverlast is vastgesteld in 2014. Sindsdien zijn nieuwe ontwikkelingen ontstaan die een herijking noodzakelijk maken. De klimaatscenario’s van het KNMI uit 2023 laten zien dat we te maken krijgen met meer en extremere neerslag. Daarnaast neemt de druk op de beschikbare ruimte toe. Ook het remmen van de bodemdaling in veenweidegebieden vergroot het risico op wateroverlast. Tijdens de AB-thema avond van 3 december 2025 verkenden we samen met u de complexiteit van dit vraagstuk.
Op dit moment werken we aan een herijkte Strategie Wateroverlast. De aanpak wijkt af van die uit 2014. De eerdere strategie richtte zich vooral op het voldoen aan de normen voor wateroverlast met technische maatregelen in het watersysteem. De herijkte strategie richt zich ook op boven-normatieve situaties. Daarnaast zoeken we oplossingen niet alleen in technische maatregelen, maar ook in het vergroten van waterbewustzijn, het sturen via ruimtelijke ordening en het inzetten van crisis- en herstelmaatregelen. Hiervoor gebruiken we de methodiek van de meerlaagse veiligheid.

Het college legt de volgende consultatievragen aan de commissie Waterveiligheid en Waterkwantiteit voor:
1. Geven de opgaven remmen bodemdaling, gezond water en biodiversiteit voor u aanleiding om de provincie te vragen in specifieke gebieden de norm voor wateroverlast te verlagen?
a. Op basis van welke criteria wilt u deze keuze maken?
b. Vindt u het passend dat het waterschap compensatie biedt aan gebieden waar de norm voor het voorkomen van wateroverlast wordt verlaagd?
2. Wilt u extra investeren in gebieden die al voldoen aan de provinciale norm, om wateroverlast boven de norm te beperken en zo grote maatschappelijke risico’s en schade te voorkomen? Wilt u het beschermingsniveau voor bebouwing in het buitengebied verhogen?
3. Welke informatie, uitgangspunten of voorwaarden heeft u nodig om de Strategie Wateroverlast vast te kunnen stellen?

De Beheerstrategie Primaire Waterkering is na een consultatie van externe partijen en de commissie Waterveiligheid door het college vastgesteld. De vervolgstap is een vertaalslag maken van de vastgestelde Beheerstrategie naar de regels en onderhoudsplichten die zijn opgenomen in de Waterschapsverordening (WSV) en de Onderhoudsverordening (OHV). Het AB heeft hierbij verzocht om voorafgaand aan de ter inzagelegging, de ontwerpverordening te bespreken in de commissie Waterveiligheid en in het AB. Met de portefeuillehouders is afgestemd dat de commissie Waterveiligheid wordt geconsulteerd, voordat met de aanpassingen aan de WSV/OHV wordt gestart.

Consultatievraag voor commissie
De commissie wordt gevraagd:
- een voorkeur uit te spreken voor het tijdstip van inwerkingtreding;
- een voorkeur uit te spreken voor de manier van toezichthouden;
- uitgangspunten mee te geven voor mogelijke compensatie.

In de Taskforce Veenweiden Utrecht werken de overheden aan een geborgde aanpak bodemdaling en broeikasgasemissies in 2035. In november 2026 moet in de bestuurlijke Taskforce ingestemd kunnen worden met de aanpak. Daarom willen we u in juni informeren via een presentatie, en de gelegenheid geven om aandachtspunten mee te geven. In oktober 2026 kan de commissie vervolgens geconsulteerd worden over een voorgenomen aanpak.

Voor de technische sessie op 3 juni is een informatienota gedeeld over de Taskforce Veenweiden met de opdracht, de eerste tussenresultaten en de samenhang met de ontwikkeling van het waterbeheerprogramma, zodat het mogelijk is om alvast technische vragen te stellen. Daarbij is ook de eerder gedeelde evaluatie van de aanpak bodemdaling 2017-2024 toegevoegd, zodat dit ook nog besproken kan worden. Dit geeft ook invulling aan een bestuurlijke toezegging (82). Al deze stukken zijn hier te vinden: Overzichten - 08 Informatienota's en memo's - Taskforce Veenweiden - iBabs

De commissie Waterveiligheid en Waterkwantiteit geeft procesmatig richting mee aan de portefeuillehouder die hij mee kan nemen richting de Taskforce Veenweide.

Startnotitie rekenkameronderzoek Voorbij de Dijk Onderzoek naar de effectiviteit en toekomstbestendigheid van het waterveiligheidsbeleid.

De commissie wordt voorgesteld:
de startnotitie voor kennisgeving aan te nemen en eventuele vragen en opmerkingen te mailen aan de secretaris van de rekenkamer via bestuursadvies@hdsr.nl